En iyi tespih ustaları Elazığ’dan çıkıyor

Elazığ’da 10 yıldır tespih bakımı ve tespih üretimini yapan Halil Tanyıldızı, dünya çapında en iyi tespih ustalarının Türkiye’den çıktığını söyleyerek, Türkiye içinden ise en iyi tespih ustalarının Elazığ’da yetiştiğine dikkat çekti. Tanyıldızı tespih ile ilgili bilinmesi gerekenleri gazetemize anlattı.

En iyi tespih ustaları Elazığdan çıkıyor
Özel Haber

Elazığ’da tespih bakımı ve tespih üretimi yapan tespih ustası Halil Tanyıldızı, “Tespih alırken dolandırılmayın, özel ürün diyorlar kandırıyorlar, kişi daha sonradan ya tesadüfü ya da bakımı yaptırmaya gelince anlıyor kandırıldığını. Bu yüzden tespih alırken işçiliğe, kullanılan maddeye,  tespih alınan yerin güvenli bir yer olup olmadığına baksınlar, gerekirse tespih ustalarına danışıp öyle alsınlar.” dedi.
Kimi heves ile kullanıyor, kimi koleksiyon yapıyor, bazıları dini ibadetini yerine getirmeye çalışıyor, alışkanlık yapanlarda elinde mutlaka bulunduruyor. Her döneme hitap eden tespih günümüzde de en çok ilgi gören ürünler arasında. 
Kullanım amacı ne olursa olsun her dönem var olan tespihin değeri her geçen gün artıyor. 
Elazığ’da İzzetpaşa Camisi altında 10 yıldır tespih bakımı ve tespih üretimini yapan Halil Tanyıldızı, tespih ile ilgili bilinmesi gerekenleri gazetemize anlattı.
Halil Tanyıldızı, son dönemlerde merdiven altı tespih üretimi yapıldığına dikkat çekerek tespih severleri uyardı.
Özellikle kehribar taşı ile yapıldığı iddia edilen tespihlerin bazı sosyal medya hesaplarında açık arttırma usulü ile satışının yapıldığını vurgulayan Halil Tanyıldızı, bu yöntem ile satılan ürünlere dikkat edilmesi gerektiğini aktardı.
Sosyal medyada kaliteli malzeme ile yapıldığı iddia edilen ürünlerin, bu işi hakkı ile yapan esnafı etkilediğini söyleyen Tanyıldızı, “Bu durum esnafa zarar veriyor. Bizler gerçek ham maddeler ile bu işi yapıyoruz. Alıcılar da gerçek malzeme ile yapılan ürünleri istiyor. Ama sosyal medyada satılan ürünlerin birçoğu maalesef gerçek değil. Ama gerçek gibi tanıtılıyor. Alıcıların çok dikkatli olması gerekiyor. Gerçek hammaddelere benzer maddeler ile de tespih yapılabiliyor.” dedi.

DEĞERİNİ HİÇ KAYBETMEDİ
Erkeklerin vazgeçilmez aksesuarlarından olan tespihlerin yüzyıllardır değerini hiç kaybetmeden kullanıldığını ifade eden tespih ustası Halil Tanyıldızı, “En değerli tespihler kehribardan yapılır. Çam reçinesi zamanla kütle halini alıyor. Çamdan reçine aktığında oradan bir karınca geçiyor ve reçine karıncayı içine alıyor ve onu orada hapsediyor. Yüzyıllar sonra o içindeki karınca bile hala içinde duruyor. Kehribarın en kıymetli olanı, sıkma kehribardır. Sonra Osmanlı kehribarı gelir. Nasıl tespihlerin en üst grubu kehribar ise, kehribar tespihlerin de en üst grubu “ Sıkma Tespihleridir.” Bunlar için tespihlerin mücevherleri tanımı yapılabilir. Bu tespihler eski dönemlerden olduğu gibi günümüze gelmiştir.  Sıkma kehribar altından daha kıymetli. Bizim atalarımızın, dedelerimizin mirası. Onun değer olarak bir altı Zar kehribar. Ateş kehribar var. Ondan sonra damla kehribar var gramı 10 dolar. Dolar yükseldikçe fiyatı da yükseliyor. Hayvanların çeşitli organlarında da yapılan tespihler de var gergedan, geyik boynuzu, bufalo boynuzu var.  Fildişinden yapılanlarda var. Ancak bunları artık yapıp satmak yasak.” ifadelerine yer verdi.

TESPİHLER VE ÖZELLİKLERİ
Tespihlerin özelliklerini anlatan Halil Tanyıldızı, “Tespih, Arapça ‘sebh’ kökünden gelmektedir. Tespihin yıllardır duaları ve yakarışı saymak için kullanılmış, bütün dinlerde sayıları farklı kullanılmış. Tespih, Müslümanlar da bir aksesuar haline gelerek değerli ve nadir olan tüm materyallerden yapılır. Osmanlı’da genellikle rastlanılan tespih malzemeleri inci, mercan, kehribar, akik, ağaçtır. Eski zamanlarda babadan oğula el değiştiren tespih zamanla kolleksiyoncular ve antika meraklılarının ilgisini çektiği gibi normal vatandaşların da ilgisini çekiyor. Tespihin bazıları yaza özel bazıları da kışa. Taş ve benzeri objeler eli serinletmek amacıyla kullanılıyor, mesela, Necef, Şah Maksut, Akik.   Ahşap tespihler ise teri emerek mikrobu öldürmesi amacıyla kullanılıyor, mesela Kuka, Yılan Ağacı, Gül Ağacı. Bazı tespihler güzel koktuğu için kullanılıyor, mesela Öd Ağacı, Pelesenk. Bazı tespihler ise renk değiştirdiği için kullanılıyor, mesela Kehribar. Tespih yapımı için bazı standartlar bulunmaktadır. Taneler arasında uyum milimetrik farklılıkların gözle görülmeyecek şekilde olması lazım. Kullanılması gereken malzemeler vardır onlarda şunlardır; Kehribar, Anber, Baga, Fildişi, Mercan, İnci, Oltu, Akik, Naka, Narçın, Necef, Sedef, Şahmaksut, Yüzsürü, Zergerdan, Abanoz Ağaç, Demirhindi, Gülağacı, Ödağacı, Kuka, Pelesenk, Sandal, Yılan Ağacı ve Alman Sıkması yeni döküm Sıkma Kehribarı ve Ateş Kehribarı. Osmanlı zamanında kuka tespihleri çok değerliydi.  Eski Osmanlı kukaları daha açık renkli. Ama şimdiki kukalar fabrikasyon yapımı. Çok hızlı bir şekilde yapılmaya başlandı ve eski kalite kalmadı, ürünler hemen kararıyor.” diye konuştu.

“GEREKİRSE TESPİH USTALARINA DANIŞIP ÖYLE ALSINLAR”
Halil Tanyıldızı, alıcıların tespih ustalarına danışması gerektiğini söyledi.
Dünya çapında en iyi tespih ustalarının Türkiye’den çıktığını anlatan Tanyıldızı, Türkiye içinden ise en iyi tespih ustalarının Elazığ’da yetiştiğine dikkat çekti.
Yaptıkları işin emek istediğini dile getiren Tanyıldızı şöyle devam etti: “Türk tespih sanatının gelişmesi tespih ustalarının elindedir. Eskiden tespih yapmak için fazla bir malzeme ve model yoktu şimdi bunlar daha da arttı. Eskiden en çok tercih edilen ürün siyah kehribar olarak bilinen oltu taşı ve kukaydı. Oltu taşının fiyatı uygun ve çok fazla. Kuka ise pahalı ve Oltu’ya nazaran daha az. Kehribar da, Kuka gibi kıymetliydi. Ama az bulunurdu. Malzeme şimdi olduğu kadar fazla değildi.  Bunun yanında tespih yapan usta sayısı da azdı. Şimdi ise tespihte en bilinen ve tercih edilen ürün sıkma ve ateş kehribarı denilen dökme malzeme. Yine buna nazaran damla kehribarının doğal olanı tercih edilmektedir. Oltu taşı eskisi kadar tercih edilmiyor, az bulunur, fiyatı da yüksektir. Günümüzde bıçak işi, zımpara işi ve makine işi tespihler vardır. Bunların en kıymetlisi ve emek verileni bıçak işi tespihlerdir. Yine de teknolojinin her türlü imkânından yararlanmaktayız. Eskiden kemane denilen tamamen insan gücüyle çalışan tornalarda yapılan tespih çok uzun zaman alırdı. Bu da yorucu ve zahmetliydi. Elektrikle çalışan metal tornalarda yaparken bile yorucu ve zahmetli. Ama bu işi yapabilmek sabır beceri ve sevgi gerektiriyor. Tespihi günümüzde hobi amaçlı yapanlar olduğu gibi geçimini sağlamak için yapanlar da var. Bunun yanında her sektörde olduğu gibi tespih sektöründe de dolandırıcılık var. Kötü niyetli davranıp insanları kandırıp bir tespihi ‘orijinal tespih’ diye değerinin çok çok üstünde satıyor, bu durumdan oldukça rahatsızız. Bu kültürümüzde büyük bir yara, hem vatandaş hem bizler hem koleksiyoncular açısından.  Bu yüzden tespih alırken dolandırılmayın, özel ürün diyorlar kandırıyorlar, kişi daha sonradan ya tesadüfü ya da bakımı yaptırmaya gelince anlıyor kandırıldığını. Bu yüzden tespih alırken dikkat edilmesi gerekenler var. Bu konularda dikkatli olursak dolandırıcılığın önüne de geçmiş oluruz.  Tespih alırken insanlarımız tespihin malzeme kalitesine, kullanılan maddeye baksınlar,  işçiliğe, tespih alınan yerin güvenli bir yer olup olmadığına baksınlar, gerekirse tespih ustalarına danışıp öyle alsınlar.  Özellikle tespihten anlamayanlar ya da koleksiyon işine yeni başlayanlar bu işin uzmanından faydalansın. Hemen hemen her usta yardımcı olacaktır illaki kendilerine, bu konuda sorun yaşamazlar ama güvenilir kişilerle iş birliği yapsınlar.  Aksi takdirde dolandırılabilirler bu da iyi olmaz. İnsanlar tespih almaktan vazgeçebilir veya koleksiyoncu bu işten cayabilir.  Günümüzde tespih Türkiye’nin her şehrinde yapılmaktadır. Dünya çapında da en iyi tespih ustaları Türkiye’den çıkmaktadır. Türkiye içinden de en iyi tespih ustaları Elazığ’dan çıkmaktadır” şeklinde konuştu.

HABERİ PAYLAŞ!

İlk Yorum Yazan Sen Ol!


  • Ana Sayfa
  • Günışığı Gazetesi web sitesi, BETA aşamasındadır. Çok yakında tüm özellikleri ile sitemizi kullanabileceksiniz. Beta sürümde sadece haber ve köşe yazıları gibi içerik modülleri aktif edilmiştir.