ARŞİV KAVRAMI’


 ARŞİV KAVRAMI…

                              Bedrettin KELEŞTİMUR

Arşiv kelimesinin, bütün dillerde karşılığı olduğunu görüyoruz!

Bu kelimenin bütün dünyada ‘evrensel…’ anlamda karşılığı;

“Kurumların gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri sonucu meydana gelen

Ve bir gaye ile saklanan dökümantasyon!”

Türkçe sözlükte, “Belgelik…” diyoruz.

Arşiv, ‘korunması…’ gerekli/ veya zorunlu olan vesikalardır.

Bizler arşivleri,

“Devlet Arşivi,

Şehir Arşivi,

Özel Arşiv,

Aile Arşivi…” olarak sınıflaadırabiliriz!

***                       ***

Arşiv Dökümanları Neler Olabilir?

“Kâğıt/ veya yazılı belgeler, mikrofilmler, fotoğraflar,

Ses bantları,  videokasetleri…” gibi öneme haiz dökümanlar!

Bütün bu dökümanlar, bir dönemi ve bir kimliği ifade ederler.

O dökümanlarla, ‘dünü bugünlere…’ taşıyabilir!

O dökümanlarla, ‘gelecek kuşaklara…’ ufuk açabilirsiniz.

***                       ***

Tarihte iz bırakmış medeniyetlerin, ‘Arşiv…’ geleneği olduğunu görüyoruz.

Eski Mısır’da, Roma’da, Hititlerde vs. “belgelerin saklandığı devlet arşivleri…”

Araştırmacılar için en önemli kaynaklardır.

Avrupa’ya geldiğimizde;

Fransa, 1790 tarihinde; “Milli Arşivini…”

İngiltere, 1838’de, “Public Record Office…”

Almanya, 1867’de, “devlet arşivini…” kuracaktır.

***                                       ***

Türk-İslam Devletlerinde, ‘arşiv kültürü…’ sürekli var olmuştur.

Bu kültürü tabir yerinde ise “marka haline getiren…” Osmanlı Türk’üdür.

Osmanlı da, arşivlerin saklandığı odalara, “Mahzen-i Evrak…” adı verilirdi.

Cumhuriyetin ilk dönemlerinden itibaren; “Arşivlerle…” ilgili,

Kanunlar çıkarılmış, bu kanunlar çerçevesinde kurumlar oluşturulmuş…

Nihayet, 1976 yılına gelindiğinde Başbakanlık Müsteşarlığına bağlı olarak;

“Cumhuriyet Arşivi Başkanlığı…” kurulur.Bu dairenin görevi,

“Başbakanlıkta Cumhuriyet döneminde biriken evrakın tanzimidir.”

Bugün, “yüzmilyonlarca Türkçe ve Osmanlı Devletine ait arşiv malzemesi…”

Ne yazık ki, Osmanlıdan ayrılan devletlerde kalmıştır!

Bu apayrı bir çalışma konusudur!

Türkiye’de önemli arşivler;

“Başbakanlık Osmanlı Arşivi,

Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi,

Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Arşivi,

Şer’iyye Sicilleri Arşivi,

Vakıflar Arşivi,

TBMM Arşivi

Buraya bir “Ve…” ekliyoruz;

Ayrıca diyoruz; “devlet daireleri, belediyeler, okullar, özel kuruluşlar,

Ailelerin Arşivleri…”

***                       ***

Bu millet tarihi boyunca, “Arşive…” bu kültüre önem vermiştir.

Yerleşik hayata ilk defa geçen ilk arşiv kayıtları, “Uygur Türklerinindir!”

Uygurların bir yazısı vardır. Günümüz anlamında, kâğıdı kullanmıştır.

Tahta harflerle matbaa kültürünü geliştirmiş ve kitaplar basmıştır.

Uygurlar, “ilk defa arşiv kültürünü…” geliştirmişler!

Arşiv Kültürü, Osmanlılarla tamamen, ‘sistemleşmiştir!’

O sisteme, günümüzde de büyük bir hayranlık duymaktayız.

***                                       ***

2017’lerin Türkiye’sindeyiz…

“Arşivcilik Nedir?”

“Arşiv Nedir?” sorularıyla yüzyüzeyiz!

Günümüzde, bu sorulara acaba, ‘sağlıklı cevaplar…’ verebiliyor muyuz?

Şu tanımı sizlerle paylaşmak isterim;

“bir milletin geçmişini bugüne, bugününü yarına bağlayan,

Değerli tarih ve kültür hazinesi olarak, ait olduğu devrin örf ve adetlerini,

Sosyal yapısını, müesseselerini ve bunlar arasındaki münasebetleri ortaya koyma

Ve sonraki nesillere aktarma misyonunu üstlenme…”

Bakınız,  “geçmiş ile gelecek arasında köprü…”

Bakınız,  “geçmiş ile gelecek arasında; bilgi ve kültür bağı…”

Bu köprüleri nasıl inşa edeceğiz?

Bu milletin hafızası niteliğindeki belgeleri/ bilgileri;

“Tespit etmek ve ayrımını yapmak,

Kayba uğramaktan korumak,

Gerekli şartlarda saklamak,

Yararlanmaya sunmak,

Çalşımaları kontrol altında tutmak…”

***                                       ***

Arşiv kavramına, “Bilgi Bankası…” diyebiliriz!

Araştırmacılar, geçmişe nasıl yolculuk yapacaklar?

Geçmişi, ‘günümüze…’ nasıl taşıyacaklar?

Bütün bunlar, belli bir metotla ifadelendireceğimiz;

“Arşiv Bilimidir…”

Bilgiye yönelmeyen bir şehir, bir millet düşünebilir misiniz?

“Aydınlık ve Karanlık…”  kavramlarını biraz tefekkür ediniz!

Ortaçağ Avrupa’sını nasıl tanmılarız;

Avrupa’nın, “Karanlık Çağı…”

Neden mi?

Yazılı Kaynakların “olmayışı…”

Bir millet için, “acıdır!” utanç ve yüz karasıdır, değil mi?

***                                       ***

Buradan, “Milletvekillerimize…” seslenmek istiyorum?

81 Vilayette de, “Arşiv Ofisleri…”

Veya  “Bilgi Bankası…” oluşturalım!

Geçmişin, “bütün verilerini…” orada toplayalım!

Günümüz teknolojisinin bütün “marifetini…” orada kullanalım!

Geçmiş, “hafızamızdır!”

Geçmiş,  “acı veya tatlı…” bütün hatıralarımızdır!

Geçmiş,  “yaşanmış romanımızdır!”

Geçmişin silinmesi, “öksüz bırakılmış…” bir evlat kadar mahzun bırakır!

Sadece bu şehrin zengin musikisinden misaller vermek istiyorum;

Sekratlı Ali Bey’in Konağı, “bir musiki okuludur!”

Birçok seslerin kayda alındığı biliniyor!

Nerede o kayıtlar?

Elbette, “kayıtsız!” kalındığında neler olabileceği malumumuz!

Elazığ’da, “halk kültürünün zirvesinde yer alan!”

Av. Fikret Memişoğlu’nun kendisine ait bir ses kaydı var mı?

Niye “yok diye!” düşündünüz mü?

İshak Sunguroğlu’nun, “o zengin arşivleri…” nerede?

Yakın zamanda kaybettiğimiz, “Özer Gözler’in…”

“Bir asrı içerisine alan Arşivi…” nasıl korunacak?

“Uluslar arası Hazar Şiir Akşamlarının…”

24 yılı içerisine alan arşivi ne kadar korunuyor?

Daha, Valiliğin, Belediyenin, Rektörlüğün, ETSO’nun,

EMK’nın, EFTUD’un, MANAS’ın ve diğerlerinin…

Bizler, “şehirlerimizi…” kimlikleriyle; dünden geleceğe taşımak istiyorsak;

“TBMM’den Arşiv Kanununu…” mutlaka çıkarmalıyız!

Her Şehrimizde; “Arşiv Daire Başkanlığı…” kurulmalıdır!

Buna şehirlerimizin, “Bilgi Bankası…” ismini de verebiliriz.

Asrın en büyük hizmetine birlikte, “talip olalım!” 

YAZIYI PAYLAŞ!

YAZARIN SON 5 YAZISI
19Ekm
18Ekm

Ahilik ve fütüvvet!

17Ekm

Bir taş ne ki demeyin?

16Ekm

Dil o kadar önemli ki?

15Ekm

Dil ve yürek!

  • Ana Sayfa
  • Günışığı Gazetesi web sitesi, BETA aşamasındadır. Çok yakında tüm özellikleri ile sitemizi kullanabileceksiniz. Beta sürümde sadece haber ve köşe yazıları gibi içerik modülleri aktif edilmiştir.