TARİHİN SEYRİ


  TARİHİN SEYRİ

                                              Bedrettin KELEŞTİMUR

Ülkelerin ve hatta coğrafyaların,

İki önemli gelişmişlik parametresi vardır;

“Kişi başına düşen kâğıt tüketimi…”

“Kişi başına düşen elektrik tüketimi…”

Kâğıdın ilk kullanımı, “Uzakdoğu” ülkeleridir!

M.S. 100 yılına kadar gider…

Tarihi İpek Yolu;

Bu yol, ‘kültürleri buluşturan’ bir yol!

Ticari hayatı, ‘bütünleştiren’ bir yol!

Kâğıt bu yol üzerinden, Orta Asya’dan;

İran ve Arap dünyasına yayılır…

Kâğıdın, Müslümanlarca öğrenilişi,

Talas Harbinden sonradır, 751 tarihleri!

Batı Dünyasına Haçlı Seferlerinden Sonra;

12. yy’dan itibaren yayılır!

İlk kâğıt imalatı, Horasan Valisi El-Fazl’ın gayretleriyle,

793 tarihlerinde Bağdat’ta yapılır!

8. 9. Ve 10. yy’larda, İslam Dünyası, ‘kâğıdı’ kullanırken;

Büyük Kütüphaneler oluştururken;

Batı bundan bihaberdir!

Bu dönem batı dünyasının, “karanlık çağıdır…”

Avrupa Medeniyetini etkileyen en önemli unsur;

İslam ve Endülüs Medeniyetidir…

Endülüs’te ilk Kâğıthane, 1144’lü yıllarda Satibe’de kurulur!

Kâğıt yapımı, İslam dünyasından 500 yıl sonra,

Önce Fransa’da,  1189 yıllarında

İtalya’da, 1278 yıllarında…

Almanya’da, 1320 yıllarında…

İsviçre’de, 1411 yıllarında…

İngiltere’de 1494 yıllarında…

Rusya’da, 1577 yıllarında…

***                 ***

9. yy’larda Uygur Türklerinin,

Kendi isimleriyle anılan bir alfabeleri bulunuyor!

Uygurlar, ‘yazıyı’ biliyorlar…

Uygurlar,  ‘kâğıdı’ kullanıyorlar…

Uygurlar,  ‘matbaayı…’ geliştirmişler…

Uygur, ‘uygar’ veya ‘medeni’ anlamlarına geliyor!

Tarihçiler ne derler?

Uygurların kullandığı matbaayı ve burada basılan kitapları,

Avrupa’ya ilk götürenler, 1200’lü yıllarda, “Moğollar” olmuştur!

Johannas Gutenberg’i en fazla etkileyen de;

Uygurların kullandığı, “matbaa sistemi” olduğu ifade edilir!

***                 ***

Türkler,  Anadolu’ya geldiklerinde;

Malazgirt Zaferinde (1071)  çok yüksek bir kültüre sahiptirler!

Yunus ve Mevlana Asrı, Anadolu’nun “aydınlanma asrıdır”

Türklerin Anadolu’yu fetih yılları aynı zamanda;

Coğrafyanın da, ‘medenileşme…’ süreci olarak tanımlanır!

Batı birçok kavramları bu vesileyle öğrenmeye başlar!

 “Hak” Hukuk” “Adalet” “Devlet” “Millet” “Ordu”

Bütün bu kavramlar, “insan merkezli…”

İnsanı esas alan bir sistem dinamizmi…

***                 ***

(1096-1270) Malum Haçlı Seferleri…

İlk hedeflerinde, “Türkleri Anadolu’dan atmak…”

Avrupalılar için, “Türk” demek, “İslam” demektir!

Onların lügatinde; “Türkler Geliyor…” denildiğinde;

“İslam” hafızalara gelmektedir!

16. yüzyıl, tarihlerde;  “Türk Asrı” olarak geçmektedir!

Türklerin, “sosyal, kültürel, ekonomi, siyasi, askeri”

Bilumum alanlarda, ‘kesin bir hâkimiyeti’ vardır!

***                 ***

Matbaanın icadından sonra,

Avrupa’da, “zihni, fikri,  dini, hukuki, edebi, ekonomik…”

Vesaire alanlarda ‘yapısal bir değişiklik’ gözlemlenmektedir!

16. 17. yy’lar, bu değişimin yaşandığı yıllardır…

Bu yıllar, “Avrupa’nın Rönesans’ıdır…”

Bu yıllar; Descartes’i, Kepler’i, Kopernik’i, Galile’yi;

Newton’u, Pascal’ı, Bacon’u, Locke’yi vs yetiştirir…

18 yüzyıl ise Avrupa’nın  “Aydınlanma Çağı” olarak bilinir!

Bu yy’da; “Din, Hukuk, Ahlak, Hukuk” kavramları yeni nitelikler kazanmıştır!

Bu yy’lardan itibaren,  tarihin seyri de ‘değişmeye’ başlar!

“18 ve 19. Yy’larda Avrupa’da Sanayi Devrimi” gerçekleşir!

1770’li yıllarda, İngiltere’de, “günlük gazete baskıları”

“10 milyonların üzerindedir…”

Yazımızın başlığına, “kâğıt tüketimi” dedik!

Kâğıt Tüketimi, bizleri bir bakıma ‘katlayarak’   artmıştır!

Her ne hikmetse, bizlere matbaa, 1700’lü yıllarda gelmiştir!

***                 ***

Lale Devri (1718-1730) bizlerdeki, “ilk batılılaşma hareketidir”

Artık giderek, “Batının üstünlüğünü” kabul etmeye başladığımız bir dönemdir!

Aradaki fark giderek açılmaya başlar!

Matbaa bizlere, 1727 tarihinde gelmiştir ama;

(1730-1800) yılları arasında basılan kitap sayısı sadece, “45 civarındadır…”

Ancak, Tanzimat’tan sonra, kitap yayınlarında artış görülür!

Fikri ve Edebi Hareketlerde bu dönemlerde başlar!

1860 tarihi, ilk fikir gazetesi; Tercüman-ı Ahval’in çıktığı tarihtir…

Ve hem de, “Vilayet Matbaalarının kurulduğu” tarihlerdir!

1860’lardan sonra, bizlerde, “ilk değişim” başlayacaktır!

Ve günümüze kadar da, ‘devam eden…’ bir süreçtir!

Bu ülkede en fazla konuşmamız gereken konuların başında da,

Niye “Kâğıt-Kitap ve Okuma” gelmelidir!

21. asrın sorusu da budur?

Öyle ki, “iletişim teknolojileri…” 1980’li yıllardan sonra bizleri…

Bizleri nasıl etkiledi?

Geliniz birlikte bunları sıklıkla konuşalım!

***                       ***

 

YAZIYI PAYLAŞ!

YAZARIN SON 5 YAZISI
23Eyl

Şiirde hikmet var!

21Eyl

Doğal mı hormonlu mu?

20Eyl
19Eyl

Ağın’da Buluşalım

18Eyl

Şiirlerimden Bir Demet

  • Ana Sayfa
  • Günışığı Gazetesi web sitesi, BETA aşamasındadır. Çok yakında tüm özellikleri ile sitemizi kullanabileceksiniz. Beta sürümde sadece haber ve köşe yazıları gibi içerik modülleri aktif edilmiştir.